Derde plaats februari 2026

Laat maar zakken

- Nathan van Ree - illustratie: Miranda Litjens -

Vanaf mijn plek achterin de aula kan ik alles in de gaten houden. We gebruiken deze grootste zaal vooral voor mensen die midden in het leven stonden. Wie zoveel stoeltjes gevuld krijgt, heeft iets goed gedaan. In dit geval staat het zelfs langs de muren vol.

Zijn vrouw heeft zich voorgesteld als Greetje. Ze past nauwelijks op één aulastoeltje. Aan weerszijden naast haar op de eerste rij dochter en zoon. Die zullen de genen van hun moeder hebben. Her en der wordt een neus gesnoten. Onze geluidsman heeft alvast Bach opgezet, al komt er nog een enkeling binnen.

We kunnen. Ik sluit de deur, knik naar Jaap en ga weer zitten. Hij hijst zijn gezicht in een plechtstatige plooi en schrijdt naar de katheder. Als hij achter de microfoon staat, kijkt hij de zaal in.

‘Fijn dat u hier vandaag gekomen bent om afscheid te nemen van Harm Walbeek.’

Jaap schuift een leesbril op zijn neus en frommelt een blaadje uit zijn binnenzak.

‘Ik zal beginnen met het voorlezen van de woorden die Greetje voor Harm geschreven heeft.’

Greetje brengt een geluid voort dat het midden houdt tussen gesnik en gegrinnik. Van twee kanten wrijven handen over haar massieve rug.

De kist is haast niet meer te zien vanwege alle bloemen. Een duur mahoniehouten exemplaar. De foto erop moet in betere tijden genomen zijn. Zo gaat dat meestal.

Jaap is daar goed in, voordragen zonder verhaspelingen. Ik ben altijd blij als hij het doet. Naaste familie snuit vaak halverwege hun dappere poging een zakdoek vol boven de microfoon. Harm Walbeek was een goed mens, als ik het zo hoor. Over de doden niets dan goeds, uiteraard, maar inmiddels heb ik wel in de gaten wanneer er geput wordt uit een rijk leven.

Tijdens het afleggen gaat het vaak door mijn hoofd: Wie was je? Wat heb je uitgespookt? Krijg je de zaal straks vol? Doodsoorzaak was in dit geval kanker. Te vaak de laatste jaren. Uitgemergelde lichamen waar je haast niets fatsoenlijks meer van kunt maken. Zo ook nu.

De volgende spreker is aan de beurt. Een oud-collega. Die weet al waar hij heen moet, dus ik blijf zitten. Hij schikt zijn stropdas, haalt adem alsof hij gaat duiken en begint te vertellen.

Harm Walbeek was een magneet voor vriendschappen. Als directeur een boegbeeld. Een toegewijde vader, liefhebbende echtgenoot, trouw tot in zijn merg.

De schokkende rug van Greetje wordt beklopt.

Ik vraag me af wie in deze zaal weet dat hij een swastika onder zijn borstbeen had. Piepklein, aan de vervaging te zien al oud. Maar toch. Dat had ik niet verwacht van de man die nu beschreven wordt. Wellicht heeft het niets met de nazi’s van doen, al lijkt dit me niet het type voor Aziatische symboliek.

De collega is klaar. Het zweet loopt zijn boord in, dat jasje zal zo bij de koffie wel uitgaan. Het is tijd voor de foto’s. Ik sein onze technicus dat het scherm aankan. Pink Floyd klinkt door de zaal. We lopen strak op schema.

Daar zit Harm. Breed grijnzend achter het roer van een plezierjacht. Wat die ziekte met een mens kan doen. De volgende foto met zijn kinderen op schoot. Een op wintersport. De golfbaan. Dan een strandtafereel. Greetje in haar betere jaren, de kinderen op de achtergrond met een emmertje in de weer. Harm trots in zijn strakke zwembroek.

Wacht.

Had hij die tatoeage nog niet?

De foto is net te snel uit beeld. Volgende rondje even goed opletten. Inmiddels zet Mark Knopfler Brothers in Arms in.

De wintersport. De golfbaan. Daar komt-ie.

Nee, niets. Zeker weten. Wel een grote moedervlek, zie ik nu, iets lager.

Ik voel het bloed naar mijn wangen stijgen. Zweet begint uit mijn oksels te gutsen.

De man in die kist is Harm Walbeek niet.

‘Dan is er nu gelegenheid voor het brengen van een laatste groet. We verzoeken u langs de kist te lopen naar die deur.’ Jaap knikt richting het belendende zaaltje, waar Yvonne en Marie de koffie al hebben lopen. ‘De familie zal als laatste afscheid nemen.’

Mijn hersens staan in de vijfde versnelling. Wat is er misgegaan? Vijf dagen geleden kwam hij binnen, de overdrachtspapieren zaten er keurig bij. Alles in orde. Dan blijft er maar één mogelijkheid over: verkeerd gelabeld, al in het mortuarium.

En nu? Ingrijpen?

Ik stel het me voor. ‘Jaap, wacht even.’ Ik op een holletje naar de spreekstoel, Jaap met een hartverzakking het al lopende publiek weer naar de stoelen loodsen. Muziek uit. Wat is er aan de hand? Paniek die overslaat naar Greetje en de kinderen. En dan het verhaal.

Nee dus.

Met trillende vingers schuif ik mijn mouw omhoog. We zijn al bijna over tijd. Straks de volgende groep alweer.

Wat te doen? Die vent uit de kist, straks, en dan? Een lege kist de fik in? Het mortuarium bellen, het lichaam hier de koeling zo lang in, hopen dat…

Waar is de echte Harm? Ik zie een andere aula voor me, half gevuld. Mensen die elkaar niet aankijken. Op de eerste rij iemand die te hard huilt. En in een goedkope kist verdwijnt de goede Harm Walbeek, begeleid door de verkeerde muziek.

Ik kijk toe hoe eindelijk de laatste even stilstaat bij de kist. Een hoofdknik, door naar de koffieruimte. Dan zijn alleen Greetje en de kinderen er nog. Het Ave Maria van Gounod galmt al, de uitvoering onder Adler. Greetje op haar knieën voor de katafalk, ondersteund door beide telgen. Ze hangt nu haast aan het mahonie, plet het voorste bloemstuk. Gelukkig, haar zoon peutert haar los, brengt haar omhoog.

Ik kijk mijn collega aan, die wacht op een seintje.

Ik knik.

Laat maar zakken.

***

Nathan van Ree is getrouwd en heeft twee kinderen, geeft Nederlands op een middelbare school en schrijft voor zijn plezier. In het voorjaar van 2024 heeft hij de cursus proza (kort verhaal) van de Schrijversvakschool gevolgd.

Miranda Litjens tekent en schildert al heel wat jaartjes en dit heeft zo zijn invloed op haar manier van kijken en doen. Ze wordt er vooral heel blij van!