Tweede plaats november 2026

BROER

- Frederik Moortgat -

Over de velden hing een lage mist waarin pootloze koeien ronddobberden. De zon was nog niet uit haar ochtendhumeur en piepte maar net boven het mistdeken. Het wegje waarlangs ik naar school reed, slingerde voor me. In de verte stak de kerktoren haar vermanende vinger omhoog. De klok sloeg acht uur. Ik ging recht op de trappers staan, maar zette mij dan direct terug neer. Te laat is te laat. Ik dacht aan de harde houten regel van de klasleraar. Mijn handen verkrampten rond mijn stuur.
Aan de schoolpoort stond de assistent van de directeur. Toen hij mijn fiets over de kasseien hoorde hobbelen, haalde hij zijn notitieblokje uit de binnenzak van zijn jasje, om het daarna hoofdschuddend weg te steken zodra hij zag dat ik het was. Hij kende mijn vader al lang. Je broertje is niet mee, zei hij. Het was geen vraag, het was een vaststelling. Hij zoog zijn lippen naar binnen, ontspande ze tot een waterige glimlach wanneer ik hem passeerde.
De klasleraar kende mijn vader niet. De houten regel petste een paar keer hard op mijn knokkels. Ik kneep mijn ogen dicht, toch kon één traan ontsnappen. Later zag ik in de spiegel dat hij een propere streep getrokken had op mijn bestoft gezicht. Ik weet nog dat ik toen wenste dat die streep daar voor altijd zou blijven.
Zo Stoffel, zei de klasleraar, tijd is een onwrikbaar gegeven. Dat zal je nog wel leren.
Op het bord stonden rekensommen. De derde was fout zag ik, maar ik zweeg. Het kon een valstrik zijn. Ik ging op mijn bank zitten, die ik deelde met Ward. Hij schoof op, niet een beetje maar helemaal tot op het puntje van zijn kant. Zijn neus wees recht naar voor. Vanuit zijn ooghoeken volgde hij mijn bewegingen. Enkel Piet draaide zich heel even half om naar me en stak snel een duim omhoog. De klasleraar had het gezien, maar zijn strafdrift was tijdelijk verzadigd.
Tijdens de speeltijd ging ik gehurkt tegen de bakstenen muur zitten. De warmte van de dag ervoor straalde vanuit de stenen naar mijn ruggengraat. Ik sloeg mijn armen rond mijn knieën. Piet was verderop aan het voetballen met de rest. Hij keek een paar keer naar mij. Ik deed alsof ik het niet zag. Hij kopte een bal, al dan niet onhandig, mijn richting uit. Snel liep hij er achteraan. De bal kwam naast me tot stilstand. Gaat het, vroeg hij, terwijl hij hem opraapte. Toen ik niet antwoordde, kneep hij kort in mijn schouder. Ik moet terug, zei hij. Ik telde tot drie in mijn hoofd, knikte dan kort.
De les Nederlands startte te laat omdat iemand de voetbal over het muurtje bij de buurman getrapt had, en dat op zich gebeurde nog wel eens, maar het gerinkel van glas was wel een probleem dat niet meteen opgelost was. Niemand zag dat ik bij dat geluid mezelf trillend opzij had laten vallen. Toen we dus, drie minuten te laat, terug in onze banken schoven, begon de klasleraar meteen over de voltooid verleden tijd. Hoewel hij met zijn gezicht naar het bord gekeerd stond, had ik het gevoel dat hij recht naar mij keek. Midden in de zin die hij met krijt aan het opschrijven was, werd er op de deur geklopt. Zijn hand bleef een paar tellen zweven, tot hij het krijtje gewoon liet vallen. Met twee grote stappen stond hij bij de deur en trok deze met kracht open. De assistent van de directeur trok hem bij zijn ellenboog naar buiten en sloot de deur, maar niet voor hij mij vreemd aankeek.
De ganse klas begon onmiddellijk te praten, vliegertjes te gooien en elkaar te knijpen. Alleen ik bleef zitten waar ik zat, mijn handen op mijn lessenaar bovenop de initialen van mijn broertje die ik daar maanden geleden in gekrast had. Ward gooide een vlieger naar mij. Hij boog op tijd af zodat ik mij niet moest bukken. Ward wilde net een tweede poging wagen, toen de deur terug openging. Snel schoot iedereen naar zijn plaats, sommigen struikelend over de boekentassen die verspreid over de vloer lagen. Heel traag sloot de klasleraar de deur. Hij duwde er nog even tegen alsof hij dacht dat ze zomaar opnieuw open zou gaan. Daarna haalde hij diep adem. Stoffel, zei hij, Stoffel. De zon scheen schuin in de klas. Krijtdeeltjes zweefden kriskras door de ruimte. Iedereen, zelfs Ward, hield zijn adem in. Tot de klasleraar zijn schouders liet zakken, het krijtje opraapte en de zin op het bord afmaakte.
’s Middags ging ik naast Piet zitten in de refter. Ik zette mijn lege brooddoos voor me, zonder ze te openen. Piet duwde zijn ellenboog in mijn zij en gaf twee van zijn boterhammen onder tafel door aan mij. Waar is je broertje, vroeg hij al kauwend. Het was stil en onverstaanbaar, maar ik hoorde hem wel. Ik maalde de hap van de boterham tussen mijn kiezen, heen en weer in mijn mond. Ik slikte door, nam een slok van het vieze kraantjeswater uit de beduimelde glazen. Is dat aardbeien- of frambozenconfituur, vroeg ik. Piet legde de rest van zijn boterham neer, veegde zijn mond af met zijn mouw. Beide, zei hij.
De middagopzichter zat op een verhoogje op ons neer te kijken. Hij trok een blikje bier open. Ik trok mijn maag samen bij het sissende geluid. Het schuim borrelde omhoog over de rand. De opzichter likte het met zijn tong langs de rand van het blikje. Ik moet naar het toilet, zei ik. Pas toen ik op het toilet zat, met de bril nog omlaag en mijn broek omhoog, merkte ik de halve boterham in mijn hand. Ik gooide hem tegen de deur. De confituur trok een lange rode streep tot beneden. Ik bleef zitten tot de bel ging.
In stilte schuifelden we de klas binnen. Op elke lessenaar lagen twee blaadjes klaar met vragen voor een toets. Ik schrok en bleef een fractie van een seconde stil staan, genoeg om Ward die achter mij liep, tegen mij aan te laten botsen. Hij duwde mij met zijn beide handen hard vooruit waardoor ik strompelend de klas binnen liep en languit viel. Ik kwam hard op mijn knie terecht. De klasleraar trok mij met een ruk aan mijn arm recht. Hij zag dat ik het was. Langzaam ebde zijn kwade blik weg. Stoffel, toon die knie eerst maar aan de verpleegster. Dat zei hij aarzelend alsof hij zichzelf niet goed hoorde. Maar haast je terug voor de toets, voegde hij er scherper aan toe. Ik mankte de klas uit.
De verpleegster was er niet en dus ging ik zitten op het wachtstoeltje in de gang. Ik telde de tegels in de vloer, ondanks de pijn met mijn voeten schommelend. Na enkele minuten, of een kwartier, ik had er geen idee van, kwam ze de gang in, samen met de assistent van de directeur. Ze keken elkaar even aan, zij twijfelde, en liep daarna naar me toe. Ze knielde voor me, haar hand door mijn haar wrijvend. Stoffel toch. Ik stak mijn gezwollen knie naar voor. Ze staarde er niet begrijpend naar. Dan knikte ze, en nam mij mee naar binnen. Ik heb nog een toets, zei ik stilletjes. Ze stak wat ijs in een zak en bond die rond mijn knie. Ik snap het, zei ze. Ze deed teken dat ik moest gaan liggen. Ik maak je wel wakker wanneer de bel gaat. Ze nam mijn hand vast en kneep er even in.
Ik schrok wakker van de bel. De verpleegster zat aan haar bureau papieren in te vullen. Ze draaide zich om naar me. Doe maar voorzichtig, en kom morgen nog eens langs. Ze opende de deur en keek me na, haar handen voor haar gevouwen alsof ze aan het bidden was. Piet stond me op te wachten aan de fietsen. De assistent zoekt je, zei hij. We stapten met de fiets aan de hand tot aan de poort waar de assistent toezicht hield. Hij zette me aan de kant en liet eerst alle anderen vertrekken, Piet ook. Piet bleef twintig meter verder wachten op me tot de assistent een wapperende beweging naar hem maakte. Daarna fietste hij verder, nog één keer omkijkend.
De assistent hurkte voor me. Je vader vraagt je om je broertje te bezoeken in het ziekenhuis. Hij is deze morgen opgenomen. En, hier aarzelde hij even, hij vroeg ook om langs te gaan in de winkel om wat spullen te halen voor hem. Je zou wel weten wat hij nodig had. Achter ons, ergens in de school, sloeg een deur dicht. Hij keek snel in die richting. De directeur kwam naar buiten, richting zijn auto. Toen hij passeerde, zei de assistent: Stoffel, morgen wel op tijd komen hè.
Mijn broertje lag te slapen. Hij zag er rustig uit, zijn handen plat naast hem, de lakens tot onder zijn kin. De dokter gaf een uitleg die ik niet hoorde. Daarna vroeg hij: is er nog iets dat je wil vertellen? Door het venster zag ik de verlichte klok op de kerktoren. Vijf voor zes, een licht schuine verticale streep, net niet perfect. Een vogel landde op de spits van de toren. Ik schudde mijn hoofd. De dokter bleef nog lang naast me staan en toen hij eindelijk zijn hand van mijn schouder deed, hield ik mijn adem nog in tot ik zijn voetstappen in de gang niet meer kon horen.
Ik haastte me naar de winkel, maar was net te laat. De winkelier draaide het bordje van ‘open’ naar ‘gesloten’. Toen hij me zag, trok hij de deur op een kiertje. Laat ik je nog snel de spullen voor je vader halen? Je weet waar het staat. Hij trok de deur verder open. Ward en zijn vrienden speelden verderop op het speelpleintje. Nee laat maar, zei ik, vandaag niet. Hij opende de deur verder, realiseerde zich dan wat ik gezegd had, en sloot ze dan met een vragende blik in zijn ogen.
Traag stapte ik op het speelpleintje af. Ik zette mijn fiets tegen de vuilnisbak. In mijn boekentas vond ik de glasscherf die ik er die ochtend in gestoken had. Ik klemde er mijn vuist om tot het pijn deed. Daarna gooide ik ze in de vuilnisbak. Ik klopte wat vuil uit mijn jasje en broek voor ik op Ward afstapte. Mag ik meespelen? Mijn stem trilde, maar alleen ik had het gehoord.

Reacties

Een reactie posten