Mij valt op dat het aantal inzendingen dat bol staat van de grammaticafouten het laatste jaar sterk is afgenomen. Nou heb ik niet de illusie dat dat komt doordat de gemiddelde schrijver beter is geworden in spelling; ook ik gebruik AI om schrijffoutjes uit mijn teksten te vissen. Heel nuttig! Maar AI kan natuurlijk meer, en de verleiding is groot. Steeds vaker zie ik inzendingen voor VvdM, waaraan AI duidelijk heeft meegeschreven. En dat overschrijdt voor mij een grens: ik ga die verhalen niet meer beoordelen.
Voor alle duidelijkheid, dit stuk weerspiegelt niet de mening van VvdM of andere juryleden; ik schrijf over hoe ik tegen de inzet van AI voor tekstproductie aankijk. Iedereen mag er een eigen mening op nahouden. Dit is de mijne.
Op de eerste plaats is er een ethisch dilemma. Miljoenen teksten van auteurs worden zonder toestemming gebruikt voor het trainen van de taalmodellen. Auteursrechtelijk is dit grijs gebied; de techbedrijven beroepen zich op ‘fair use’, maar talloze auteurs voelen zich bestolen. AI-makers profiteren van hun oeuvre, zonder daarvoor te betalen. Door AI te gebruiken voor je teksten legitimeer je het systeem dat collega-auteurs benadeelt. En dat gaat verder: als AI-teksten de markt overspoelen, krimpt de ruimte (en betaling) voor menselijk schrijfwerk. Dit is in de zakelijke markt al volop aan de gang; copywriters zien in hoog tempo hun omzet dalen. Maar ook de particuliere markt wordt geraakt. Amazon wordt overspoeld met AI-gegenereerde e-books, vooral in genres als romance, sci-fi, zelfhulp- en kinderboeken. Sommige ‘auteurs’ publiceren tientallen boeken per maand. Transparantie is ver te zoeken: je ontdekt pas dat het AI-gemaakt is als je het leest. Generieke plots, oppervlakkige personages, brave formuleringen en veel feitelijke fouten verraden de herkomst. Voor ‘echte’ auteurs wordt het daardoor steeds lastiger om gezien te worden.
Alleen al dit dilemma zou iedere weldenkende (amateur)schrijver moeten remmen in het gebruik van AI als (mede)auteur. Schrijf zélf, leer stap voor stap hoe je beter kunt gaan schrijven. Dan is AI een hulpmiddel, zoals ooit de typemachine, later van de troon gestoten door tekstverwerkers. Want AI is heel handig voor basale schrijftechnische ondersteuning: grammaticacontrole, syntaxisfouten opsporen, consistentie checken (personagenamen, tijdlijnen), enzovoort. Ook voor een kritische beschouwing van je tekst kan AI je van dienst zijn. Let wel op dat ze zo ingesteld zijn dat ze jou een fijn gevoel willen geven. Het is in die zin net je moeder, die zal ook niet voluit kritiek leveren op je schrijfwerk. Streng zijn in je prompt wil weleens helpen. Gebruik de feedback die je krijgt om nog eens naar je verhaal te kijken en te verbeteren. Zorg ervoor dat jij blijft schrijven; kopieer en plak geen teksten die AI heeft gemaakt. Want echt: voor taalmodellen produceren de gangbare AI’s verschrikkelijk slechte teksten. Nergens origineel, altijd glad en veilig, vol generieke voorbeelden, nergens verrassend of geloofwaardig disruptief. Ze zijn makkelijk te herkennen en waar ik twijfel, geeft een goed getrainde AI-tool helder en onderbouwd uitsluitsel.
Gebruik je AI om ideeën te genereren, karakters uit te werken, wat research te doen; prima. Maar verwacht geen baanbrekende ingevingen, verpletterende inzichten of meer wereldschokkends. En bovenal: ik wil het niet lezen. Want ik ben benieuwd naar jouw stem, die mij een vertelling influistert die me raakt. Die eigen stem ontwikkel je alleen maar in de praktijk: veel lezen, ploeteren op je teksten, experimenteren, herschrijven. Zo ontwikkel je vakmanschap, niet door een machine het voor je te laten doen. Leer vertrouwen op je eigen visie en artistieke keuzes. Dáár gaat het om.
Dan de vraag wat ik doe als ik een AI-geschreven verhaal voorgeschoteld krijg. Soms is dat niet zo heel duidelijk, en riskeer ik eeuwige toorn van een auteur als ik zijn tekst bestempel als beïnvloed door AI. Daarom ben ik er tot dusver voorzichtig mee geweest, maar ik denk dat ik er zelden, of misschien wel nooit naast heb gezeten: geen enkele schrijver heeft hierover zijn beklag bij VvdM gedaan of mijn vermoeden verontwaardigd van de hand gewezen. Ik ga nu een stap verder. Zodra het mij duidelijk wordt dat AI aan het woord is, ook al is het maar gedeeltelijk, stop ik met lezen. Ik wil mijn opgebouwde kunde en schaarse tijd aan VvdM beschikbaar stellen (pro deo) voor die auteurs die durven ploeteren en willen leren. Knippen en plakken valt daar wat mij betreft niet onder, goede prompts verzinnen ook niet.
AI als gereedschap voor efficiency en inspiratie? Prima. Maar niet om jouw auteurschap te vervangen. Wees geen schrAIver.
Alleen al dit dilemma zou iedere weldenkende (amateur)schrijver moeten remmen in het gebruik van AI als (mede)auteur. Schrijf zélf, leer stap voor stap hoe je beter kunt gaan schrijven. Dan is AI een hulpmiddel, zoals ooit de typemachine, later van de troon gestoten door tekstverwerkers. Want AI is heel handig voor basale schrijftechnische ondersteuning: grammaticacontrole, syntaxisfouten opsporen, consistentie checken (personagenamen, tijdlijnen), enzovoort. Ook voor een kritische beschouwing van je tekst kan AI je van dienst zijn. Let wel op dat ze zo ingesteld zijn dat ze jou een fijn gevoel willen geven. Het is in die zin net je moeder, die zal ook niet voluit kritiek leveren op je schrijfwerk. Streng zijn in je prompt wil weleens helpen. Gebruik de feedback die je krijgt om nog eens naar je verhaal te kijken en te verbeteren. Zorg ervoor dat jij blijft schrijven; kopieer en plak geen teksten die AI heeft gemaakt. Want echt: voor taalmodellen produceren de gangbare AI’s verschrikkelijk slechte teksten. Nergens origineel, altijd glad en veilig, vol generieke voorbeelden, nergens verrassend of geloofwaardig disruptief. Ze zijn makkelijk te herkennen en waar ik twijfel, geeft een goed getrainde AI-tool helder en onderbouwd uitsluitsel.
Gebruik je AI om ideeën te genereren, karakters uit te werken, wat research te doen; prima. Maar verwacht geen baanbrekende ingevingen, verpletterende inzichten of meer wereldschokkends. En bovenal: ik wil het niet lezen. Want ik ben benieuwd naar jouw stem, die mij een vertelling influistert die me raakt. Die eigen stem ontwikkel je alleen maar in de praktijk: veel lezen, ploeteren op je teksten, experimenteren, herschrijven. Zo ontwikkel je vakmanschap, niet door een machine het voor je te laten doen. Leer vertrouwen op je eigen visie en artistieke keuzes. Dáár gaat het om.
Dan de vraag wat ik doe als ik een AI-geschreven verhaal voorgeschoteld krijg. Soms is dat niet zo heel duidelijk, en riskeer ik eeuwige toorn van een auteur als ik zijn tekst bestempel als beïnvloed door AI. Daarom ben ik er tot dusver voorzichtig mee geweest, maar ik denk dat ik er zelden, of misschien wel nooit naast heb gezeten: geen enkele schrijver heeft hierover zijn beklag bij VvdM gedaan of mijn vermoeden verontwaardigd van de hand gewezen. Ik ga nu een stap verder. Zodra het mij duidelijk wordt dat AI aan het woord is, ook al is het maar gedeeltelijk, stop ik met lezen. Ik wil mijn opgebouwde kunde en schaarse tijd aan VvdM beschikbaar stellen (pro deo) voor die auteurs die durven ploeteren en willen leren. Knippen en plakken valt daar wat mij betreft niet onder, goede prompts verzinnen ook niet.
AI als gereedschap voor efficiency en inspiratie? Prima. Maar niet om jouw auteurschap te vervangen. Wees geen schrAIver.
Jurylid Ma
Nota VvdM: Bovenstaande tekst is door Jurylid Ma op persoonlijke titel geschreven en reflecteert niet per se de mening van VvdM of de andere juryleden. En voor de volledigheid: Jurylid Ma is niet Maarten.
Ik lees dit en twijfel of het niet iets te stellig wordt neergezet.
BeantwoordenVerwijderenDat punt over auteursrecht en training van AI: “fair use” is niet zomaar een trucje van techbedrijven. Dat is gewoon een bestaande juridische doctrine, waar al decennia mee wordt gewerkt, ook buiten AI. Dat het wringt, snap ik, maar het is wel wat ingewikkelder dan hier lijkt te worden voorgesteld.
Ook bij het herkennen van AI-teksten heb ik mijn twijfels. In de praktijk wordt er veel hybride gewerkt, en AI-detectietools staan er niet om bekend dat ze altijd gelijk hebben. Daar kun je je dus ook in vergissen.
Het pleidooi voor eigen stem begrijp ik goed, maar nu voelt het alsof alles waar AI bij betrokken is over één kam wordt geschoren, en dat helpt het gesprek volgens mij niet echt.
Dank voor je zorgvuldige reactie. In bovenstaand stuk houd ik het bij de constatering dat de auteursrechtendiscussie wringt. Belangrijker vind ik de invloed van AI op wat we te lezen krijgen, niet alleen op VvdM. Zwartwit gesteld: het is als plastic, gladgestreken, veilig, met voorspelbare, mathematisch ingegeven constructies. Zielloos. In mijn ogen smoort het de menselijke creativiteit. Ik zeg niet dat AI niet gebruikt ‘mag’ worden (alsof ik daar überhaupt wat over te zeggen zou hebben), maar ik pleit vurig voor het zélf blijven vasthouden van de schrijverspen. Dat slaat ook op hybride toepassing (deels zelf geschreven, deels copy-paste van door AI gegenereerde tekst). Het is een glijdende schaal, ik zie het aantal inzendingen dat ermee besmet is toenemen. Het is niet verboden of zo, dus iedereen moet maar doen wat hij of zij goeddunkt. Het is wel aan mij of ik AI-geproduceerde teksten (al dan niet hybride) wil lezen en beoordelen, en daar is mijn antwoord duidelijk in. Als die rommel een verhaal domineert, dan leg ik het terzijde. AI-verhaaltjes mogen wat mij betreft door AI gelezen en beoordeeld worden; val mij er niet mee lastig.
VerwijderenDie tool is uiteraard niet alwetend of zaligmakend, en geregeld voorzichtiger in zijn conclusies dan ik. Het helpt wel de analyse te objectiveren. Ook hier geldt; uiteindelijk beslis ik zelf, niet de tool.
Ik kan me grotendeels wel vinden in het betoog van jurylid MA. Ik zie de voordelen van handige tools van AI, maar aanschouw het ook met een gezonde dosis scepsis. Als AI de creativiteit gaat vervangen dan moeten alle alarmbellen gaan rinkelen. Ik heb er uiteraard geen zicht ( en kennis ) op of dat op dit platform veel gebeurt, dus mijn mening is algemeen. Als ik even puur naar mezelf kijk. Ik vind het leuk om af en toe wat te schrijven. Ik heb soms letterlijk lol als ik achter mijn PC zit. Het is voor mij een hobby, een vorm van ontspanning waaraan ik zoveel plezier beleef dat het nooit in mijn hoofd op zou komen dit creatieve proces over te geven aan AI, tenenkrommende teksten op de koop toenemend. Het zou voelen als verraad aan mezelf. Dat lijkt me toch de insteek van iedereen die schrijft, het plezier, dat is toch de basis. Door je tekst door AI te laten maken hou je niet alleen je lezers voor de gek, maar vooral jezelf.
BeantwoordenVerwijderenJe slaat de spijker op de kop.
VerwijderenBuiten het ethische dilemma om. Een technisch puntje:
BeantwoordenVerwijderenWat betekent het als je geen juryoordeel geeft? Krijgt het verhaal dan geen cijfer of krijgt het een één?
Wordt de score daar dan altijd slechter van? Wanneer je een verhaal van de shortlist een één geeft daar kan de eindscore juist hoger van uit komen. Ook wanneer je geen cijfer geeft, dan heeft dan kan dat invloed geven op de gemiddelden.
Ik vindt het opzich niet verkeerd dat verhalen die niet in de smaak vallen bij één jurylid juist als beter kunnen worden beschouwd. Maar wanneer dat gebeurt op iets als AI gebruik, dan is de 'fout' meer een diskwalificatie dan een rare smaak/stijl.
Daar mag Maarten zich over buigen. Ik beperk mij tot mijn scope als jurylid, en geef dergelijke tekstbrouwsels een (heel) laag cijfer. Want het is wél een beoordeling, ook als ik het verhaal om de uitgelegde reden niet heb uitgelezen. Misschien dat VvdM daar ooit nog eens beleid op ontwikkeld, tot die tijd doe ik het zo.
VerwijderenHet is appart dat je soms verhalen in de top 3 ziet, of zelfs als eerste plaats, terwijl het door sommige juryleden geheel wordt afgebrand.
VerwijderenIk heb daar ooit een verhaal over geschreven. Mijn eerste verhaal zelfs op dit platform.
https://www.vertelvuur.com/verhaal/het-gemiddelde-met-ook-een-schoonheidsfout
Dat was geen kadaverend succes. Maar het idee erachter blijft.
Wanneer juryleden vanwege persoonlijke ergernissen (dat een verhaal boven de 3000 komt, of iets vol met AI cliché staat) een verhaal een lage score geeft dan kan dit juist tot een hogere eindscore leiden.
In het geval van een aparte smaak is dat interessant, maar wanneer een jurylid een verhaal bestempeld als AI, en datzelfde verhaal wordt nummer één dan is dat toch vreemd?
Wanneer de cijferbeoordelingen samen met de jurybeoordelingen worden gepubliceerd, dan zouden de deelnemers er iets meer van kunnen begrijpen.
Even terug naar de basis: dit is een wedstrijd, mogelijk gemaakt door vrijwilligers. Er gaat veel tijd zitten in het lezen, beoordelen en (onverplicht) becommentariëren van de verhalen. Ik kies ervoor om rondom het onderwerp AI de discussie aan te gaan, omdat ik het een zorgwekkende ontwikkeling vind en het mijn VvdM-gerelateerde leesplezier in toenemende mate vergalt. Nog meer polemiek lostrekken door het publiceren van de cijfers gaat dat niet beter maken, integendeel zelfs. Dus laten we op de allereerste plaats blij zijn met dit podium en met de vele enthousiaste schrijvers die hun schrijfkindjes eraan toevertrouwen. Het is spannend wie er op de long- en shortlist komen te staan, en welke verhalen uiteindelijk de top drie vormen. Ondertussen zijn wij, de jury, allang bezig met het lezen van de verhalen die de maand erop meedingen. Ik moet er niet aan denken om ook nog allerlei discussies te krijgen over puntjes.
VerwijderenIk heb begrepen dat het algoritme in de loop van de tijd tot stand is gekomen. In de kern doet het wat het moet doen: goede verhalen drijven naar boven, op basis van de cijfers van de jury, met beperkte afhankelijkheid van een enkele slechte beoordeling. Natuurlijk zijn alternatieve modellen denkbaar. Wilt u die discussie voeren, of liever nog een beter model voorstellen, mail dan naar Maarten. Hij zal zeker geïnteresseerd zijn.
Zoals ik al eerder zei, is er (nog) geen beleid bij VvdM over door AI beïnvloede verhalen. Als jurylid zet ik mijn eigen koers in deze uit, omdat ik er steeds meer over uitglij. Ik kan het ook niet noemen, erover zwijgen, en ‘stiekem’ een 1 of een 2 geven. Maar ik denk dat het belangrijk is dat wij, als auteurs onder elkaar, het gesprek aangaan over deze trend. Dat begint met benoemen.
Overigens vallen ook professionals in de AI-valkuil. Lees dit stuk maar, over de columns van Lale Gül: https://www.dieuwsnieuws.nl/p/21st-century-digital-boy.
“Nog meer polemiek lostrekken door het publiceren van de cijfers gaat dat niet beter maken, integendeel zelfs.”
VerwijderenDat is inderdaad wel lastig. Mijn argument/idee erachter was om voor meer transparantie te zorgen.
De laatste maanden zijn er drie stukjes geschreven waarin juryleden aangeven hoe ze jureren.
https://verhaalvdmaand.blogspot.com/2026/02/ben-je-een-schrijver-of-een-schraiver.html
https://verhaalvdmaand.blogspot.com/2026/01/het-literaire-dorp-jurylid-wi.html
https://verhaalvdmaand.blogspot.com/2025/11/schrijftips-van-jurylid-ma.html
Die tips zijn heel welkom maar soms tegenstrijdig met wat we zien bij de top 3. Ook de commentaren zijn soms niet te rijmen met de uitslag. Een verhaal dat niet wordt gelezen door een jurylid of als AI wordt bestempeld, maar dan wel in de top 3 komt. Dat is lastig te volgen voor de deelnemers.
Vanwege die lage transparantie doe je veel van die goedbedoelde tips teniet.
Ik heb AI wel eens gevraagd om spelfouten op te sporen in mijn schrijfsels. Eager to please wijst Copilot bij voorkeur drie spelfouten aan, ook als die er niet werkelijk in staan. Maar soms helpt het wel echt, en iedere juiste correctie is meegenomen.
BeantwoordenVerwijderenOok voor het zoeken naar alternatieve woorden of termen waar ik niet op kan komen is AI handig. Maar stukken tekst die AI voorstelt vind ik bijna altijd waardeloos.
Ik heb soms wel de indruk dat AI beschuldigingen in de commentaren (en ik bedoel niet specifiek de jury, eigenlijk eerder de lezers) wat makkelijk en stellig gemaakt worden. Mensen kunnen ook gewoon raar schrijven.
AI is beperkt in het schrijven van goede tekst, maar ook in het jureren. Je kunt bruikbare feedback krijgen op je teksten met een simpele prompt zoals bijvoorbeeld die hieronder, maar het komt niet in de buurt van het echte jurycommentaar. En dat mag ook wel eens gezegd worden :-)
Verwijderen"Je bent jurylid Ma van de Verhaal-van-de-Maand wedstrijd. Je bent deskundig in het beoordelen van verhalen, en literair kundig. Geef kort en kritisch commentaar op onderstaand verhaal. Let op stijl en kwaliteit. Sla alarm indien de tekst door AI gegenereerd lijkt te zijn."
Helemaal mee eens, zelf schrijven en creëren is veel leuker. Anders ben je geen schrijver, maar iemand die knipt en plakt. Soms laat ik wel spelfouten of interpunctie controleren, maar zelfs daarin heeft AI of Copilot niet altijd gelijk. Je kan dan beter een officiële taalsite raadplegen. Het is dus altijd belangrijk om zelf te controleren en zelf te schrijven.
VerwijderenAls velen AI gebruiken om teksten te schrijven, dan wordt AI voor een groot deel getraind met zijn eigen teksten. Dat kan zich weerspiegelen in een steeds grotere middelmatigheid van de geproduceerde eenheidsworst. Een beetje zoals de plasticine waarmee kinderen spelen: die beginnen met alle soorten felle kleuren en eindigen met één grote bruine massa. Het enige positieve dat ik daarin zie is dat eigengeschreven creativiteit er steeds meer zal uitspringen.
BeantwoordenVerwijderenBovendien moet je wel oppassen met wat AI genereert: vraag maar aan Petra De Sutter, rector van de UGent.
Dit is niet specifiek voor AI.
VerwijderenMensen worden getraind door mensen, dat creëert ook geen bruine massa.
Wat je nu nog enkel ziet zijn produktseltjes van GPT chatrobotten die heel beperkt zijn getraind en weinig zelf kunnen ondernemen.
Om op basis van die experimenten al te oordelen (want in die fase is het nu nog) is kort door de bocht.
De capaciteit van dat soort simpele AI is wél heel groot. Het brein achter de nieuwste AI chatrobotten gaat in de richting van het formaat van het brein van een mens (het moet alleen nog wat beter worden ingericht). Bijvoorbeeld: er is geen mens die deze reactie in meer dan twintig talen kan vertalen, maar chatGPT doet het in enkele seconden.
Nu wordt die AI nog maar beperkt ingezet op simpele taken. Uiteindelijk zal AI ook wel uitgroeien in creativiteit. Het moet alleen wat complexer worden gebouwd.
Creativiteit is niet een vorm van 'intelligentie' die voor een computer onbereikbaar is. We zijn zelf immers allemaal in zekere zin robots en we noemen onszelf ook creatief.
Wanneer meerdere van zulke AI 'personen' op de wereld worden gezet en wanneer deze 'communiceren', feedback ontvangen, continu leren en aanpassen, dan zullen zij ook creatieve creativiteit ontwikkelen.
Overigens is er in dat trainen best iets interessants.
VerwijderenKunstmatig gegenereerde informatie kan helpen bij het trainen van AI. Het wordt er beter van, niet bruiner.
Het simpele voorbeeld is het trainen van AI voor 'image recognition'. Je kunt daarin meer waarde halen uit een bepaalde database door de beelden licht te bewerken (bijvoorbeeld draaien van het beeld) en in verschillende soorten hapjes hetzelfde aan de AI te voeren.
Dit is een bekende techniek in het trainen van AI. De 'angst' dat AI op een dag alleen maar van zichzelf leert en dat alles naar een gemiddelde leidt is een versimpeld beeld van hoe die dingen leren. Het is te gemakkelijk gezegd dat AI van alles een bruine brei maakt en alleen maar een soort gemiddelde uitrekent.
Dat is net alsof je zou zeggen dat de entropie op aarde alleen maar toeneemt. (entropie kan inderdaad niet dalen, maar, alléén voor een geïsoleerd systeem)
Het trainingsvoorbeeld dat je aangeeft is hetzelfde hoe wij leerlingen trainen: dezelfde informatie aangeven in een andere vorm (nieuwe invalshoeken, andere oefeningen, ...). Wat het systeem doet werken is het feit dat sommige leerlingen boven hun leraars uitstijgen. Ik sluit niet uit dat AI-systemen ooit boven de mens gaan uitstijgen, maar dat is voor mij ook niet direct een geruststellend beeld.
VerwijderenEn wat entropie betreft: die kan op aarde, die een onderdeel van het zonnestelsel vormt, wel dalen. Als men echter het hele systeem bekijkt: aarde + haar omgeving, dan neemt de entropie inderdaad alleen maar toe.
“Als men echter het hele systeem bekijkt: aarde + haar omgeving, dan neemt de entropie inderdaad alleen maar toe.”
VerwijderenDe vergelijking met de entropie op aarde zit er in dat beiden geen geïsoleerde systemen zijn.
Daardoor hoeven we niet te vrezen dat AI een gemiddelde bruine brei wordt als het alleen maar de eigen teksten leest.
Zolang er maar manieren zijn om lokaal de entropie kaag te houden en geordende structuren te creëren, dan gaat die entropie omlaag.
“dan wordt AI voor een groot deel getraind met zijn eigen teksten.”
Sowieso is er ook niet één entiteit AI, netzoals er niet één 'de mens' is. AI leert niet van zijn eigen teksten alsof het één ding is.
Ter vergelijking, wanneer we zeggen dat een schrijver leert van een schrijver, dan zijn dat ook twee verschillende schrijvers. Met AI wordt er echter vaak gesproken alsof het allemaal één en hetzelfde is.
AI zorgt voor slechte schrijfsels?
BeantwoordenVerwijderenAI produceert zonder twijfel zwakke teksten. Wie een taalmodel vraagt om een verhaaltje te schrijven dat Verhaal van de Maand-waardig zou moeten zijn, krijgt doorgaans een weinig overtuigend resultaat. Zo’n tekst insturen is respectloos richting de jury.
Tegelijk is het de vraag of een jurylid met zekerheid kan vaststellen of een tekst (deels) door AI is gegenereerd. Voor de beoordeling van een inzending is dat echter ook niet noodzakelijk.
Wanneer een verhaal inhoudelijk niet overtuigt, kan het eenvoudigweg laag worden beoordeeld, met of zonder vermoeden van AI-oorsprong. Het beoordelingsvermogen en de persoonlijke smaak van juryleden vormen daarbij de enige leidraad.
Verhaal van de Maand biedt schrijvers een duidelijke vorm van toetsing. Aan de hand van de beoordelingen wordt snel zichtbaar of dit platform aansluit bij iemands literaire ambities.
Dank aan collegajuylid Ma dat hij de moeite heeft genomen dit op te schrijven. Na zo'n 1000 verhalen te hebben beoordeeld in deze wedstrijd, kan ik nog altijd niet beoordelen of, en zo ja in welke mate, AI is gebruikt door de schrijver. Ik denk wel dat ik kan beoordelen of een verhaal goed is, belabberd is, of daar ergens tussenin. Ik denk dat ik kan, omdat ik ook elke maand weer meer leer in het herkennen en onder woorden brengen van waarom een verhaal goed is of niet, uiteraard met als doel om schrijvers aan te sporen de volgende maand een nog beter verhaal in te dienen. Maar ik ga het gevecht niet aan met AI. Als AI op dit moment herkenbaar vlakke teksten zou opleveren met specifieke kenmerken, dan zal AI volgend jaar of het jaar daarop zodanig getraind zijn dat het steeds minder en uiteindelijk niet meer herkenbaar zal zijn als AI tekst. Ik zal dan nog steeds de tekst beoordelen. Mogelijk zal er dus een tijd komen dat een AI-verhaal de winnaar wordt van deze wedstrijd. Het zij zo. Ik hanteer een belangrijk criterium bij mijn beoordelingen: fantasie. Een verhaal met stijl- en syntax-fouten en inconsistente karakters en zonder queeste of spanning kan van mij nog altijd een voldoende krijgen als de schrijver zichtbaar fantasievol is geweest in de keuze en de uitwerking van het thema. Andersom kan een technisch perfect geschreven verhaal over een cliché-thema van mij een onvoldoende krijgen. Maar ik heb niet de illusie dat ik hiermee AI voorblijf. Schrijven moet een plezier zijn, bevredigend, opwindend, anders kun je beter een andere hobby kiezen. Het plezier zal dan nog veel groter zijn als na al je bloed, zweet en tranen je verhaal in de top drie eindigt van deze wedstrijd. Ik denk (nee ik hoop) dat als dan de andere twee verhalen in de top drie AI-verhalen zijn, dat de indieners daarvan dan minder plezier beleefd zullen hebben dan de bloed, zweet en tranen schrijver. En voor die laatste steek ik mijn tijd en energie in het jurywerk, ook al weet ik dat een steeds groter deel van mijn tijd verprutst zal worden aan een AI-verhaal.
BeantwoordenVerwijderenWi, ik snap je punt. En ik ben het in de kern ook met je eens. Wie een taalmodel het halve werk laat doen en dat als eigen creatie presenteert, ontwijkt het vak. Schrijven leer je door ploeteren, niet door knippen en plakken. Daar staan we aan dezelfde kant.
BeantwoordenVerwijderenMaar waar het voor mij schuurt, is bij dat moment waarop jij zegt: “Ik zie het, en dan stop ik met lezen.” En vooral wanneer het label “AI” valt zonder dat er 100% zekerheid is.
Want laten we eerlijk zijn: die zekerheid is er niet.
Je zegt dat je zelden, misschien nooit, mis hebt gezeten, en dat niemand heeft geprotesteerd. Maar stilte is geen bewijs. Veel inzenders zijn geen doorgewinterde polemisten. Als een jurylid suggereert dat hun tekst deels door AI is geschreven, dan slikken ze dat misschien gewoon in. Niet omdat het klopt, maar omdat ze geen gedoe willen.
En daar zit voor mij het principiële punt.
Wat jij noemt als herkenningssignalen, gladheid, veilige formuleringen, generieke zinnen, dat zijn óók kenmerken van beginnende schrijvers. Of van mensen die extreem veel redigeren. Of van iemand met een journalistieke achtergrond. Of simpelweg van iemand met een brave stijl.
Dus stel dat je één keer mis zit. Dan is het niet alleen een kwestie van “dit verhaal is zwak”. Dan hangt er meteen iets moreels boven: je hebt impliciet gezegd dat iemand niet eerlijk werkt.
Ik vind dat een zware stap.
Beoordeel een tekst op kwaliteit, zou ik zeggen. Als hij glad is, noem hem glad. Als hij generiek is, noem hem generiek. Als hij je niet raakt, zeg dat. Daar heb je geen AI-vermoeden voor nodig.
Want als een verhaal literair onder de maat is, is dat al voldoende reden om het af te wijzen. Dan hoef je er geen technologie bij te halen.
Ik deel je zorg over het grotere systeem. Echt. Maar op individueel niveau moeten we voorzichtig zijn met verdenkingen zolang detectie geen waterdichte wetenschap is. Anders verschuift de discussie van literatuur naar argwaan.
Freek
“En daar zit voor mij het principiële punt. ... je hebt impliciet gezegd dat iemand niet eerlijk werkt. ... Ik vind dat een zware stap.”
VerwijderenJe zou het kunnen vergelijken als een tekst die vol staat met taalfouten. Wanneer een jurylid na de eerste paar alinea's al baalt van de kwaliteit en vervolgens een programmatje gebruikt om de rest van de tekst door te lichten, waarmee zijn vermoedens worden bevestigd, dan kan dat jurylid op basis daarvan toch de tekst terzijde schuiven?
In het AI geval boeit het niet of een tekst wel of niet daadwerkelijk door een AI is geschreven. Wanneer het irritant vol staat met cliché en gladde berekende constructies, zodanig dat een programma dat herkent, dan is het sowieso een slechte tekst.
Dat lijkt mij de kern van wat jurylid Ma hier zegt, en het is een vrij simpel en onschuldig oordeel (de principiële kwestie erbuiten gelaten). Hij geeft aan dat sommige teksten over de schreef gaan met de manier waarop ze op AI-tekst lijken (niet relevant of dat wel of niet door AI is gedaan), en dat dit bij hem zodanig strafpunten kan opleveren dat hij zelfs niet meer verder leest.
Beste Freek,
VerwijderenDank voor je zorgvuldige reactie. Ik snap wat je zegt, lang heb ik ook zo gedacht (en ergens nog wel een beetje). Toch denk ik dat het belangrijk is om het beestje bij de naam te noemen. Verder heeft Tinus Empericus het hierboven uitstekend samengevat. Mocht ik toch iemand onverhoopt tekortdoen, dan hoor ik dat graag. Dat mag ook per mail via VvdM.
Ik denk nu dat je mij verwart met collega Ma, Freek!
BeantwoordenVerwijderenSorry, ik bedoelde inderdaad Ma.
Verwijderen